Lời
nói đầu và lời tác giả
.
Mỗi người chúng ta sống trên mảnh đất Việt Nam
mà mảnh đất này__ một dòng Hồng Hà xuyên dọc nửa phần đất nước với một dòng
Mê-Kông đổ ra Biển Đông bằng chín dòng sông xanh trong mà người xưa đã đưa lại
cho tên gọi hôm nay –Cửu Long Giang . Mỗi
người và từng người sống qua một thời nghèo nàn , cực khổ và oanh liệt qua mỗi
giai đoạn của lịch sử dân tộc Việt Nam , một dân tộc với Văn minh Đồng bằng
Sông Hồng ___ Cái nôi của loài người còn
nguyên vẹn rừng nguyên sinh Cúc Phương với Động Người xưa trên lưng chừng vách núi
Cúc Phương ; Đi qua trọn vẹn cuộc chiến tranh cách mạng giải phóng dân tộc V.N
và những năm xây dựng tổ quốc ta trong hòa bình
đều là những thiên tiểu thuyết cuộc đời con người mà những tác phẩm văn học chỉ thể hiện
được từng nét, từng nét , mà rất khó có thể có một tác
phẩm văn học nào lớn đủ cho Nó .
Bởi vậy những đoạn hồi ký của người ta
tưởng như phi văn học , và của cá nhân ai đó ngỡ là không mấy giá trị , chỉ là
của cá thể ai đó thôi , không , đó là những viên gạch đã được nung chin từ nắm
đất sông Hồng để xây lên thành những tòa biệt thự văn học , những dãy nhà bảo
tàng lịch sử dân tộc qua từng thời kỳ và giai đoạn lịch sử Việt Nam .
Năm 2012 , cuối năm , sau một vòng tròn
trên không dưới đất NamĐinh –Hà Nội –Sài Gòn –Hải Phòng –Hà nội –Nam Định liên
lạc với đồng đội –học viên Trường Đại
học kỹ thuật quân sự việt Nam Khóa thứ nhất –C213 được nối lại sau nhiều năm tôi không biết và
cũng không ai biết tôi trôi nổi về đâu sau khi rời Quân đội từ hàng ngũ Sỹ Quan
kỹ thuật Thủ đô về nơi chôn rau cát rốn của mình .
Viết hồi ký này có lẽ bắt nguồn từ ý tưởng của Nghiêm Sỹ Chúng . .
Nghiêm Sỹ
Chúng _ Thiếu Tướng – Phó Tiến sỹ khoa học kỹ thuật = Tiến sỹ
Gửi thư cho đồng đội vả tôi có được từ Email
của Tiến sỹ Đại Tá Lê Kinh Tuyến Viện Nghiên cứu kỹ thuật quân sự V.,N cũng như vậy từ Tiến Sỹ --Đại Tá
Nguyễn Nước Trường Đại học Kỹ thuật quân sự Trần Đại Nghĩa ( Trường Kỹ thuật
Quân sự Vin –Hem –Pích ) .
Xin chép ra đây toàn văn thư của Nghiêm Sỹ
Chúng .
Và , có thể
nói đó là điều cảm xúc và viết những trang hồi ký của tôi từ khi về trường Đại
học cho tới khi tôi về nghỉ hưu không ai biết đến .
Thư gửi các
ban cựu học viên C213 ĐHKTQS
Các bạn thân mến,
Trong những năm gần đây HVKTQS đã phát động những đợt viết hồi ký về nhà
trường và đã xuất bản 2 ấn phẩm là Không
gian tình thầy (10-2006) và Mái
trường trong ký ức (10-2011) gồm khoảng 150 bài viết của các thày giáo và
học viên của HV trong suốt 45 năm qua. Nhưng đáng tiếc vì lý do thiếu thông tin
nên các học viên khóa 1 chúng ta tham gia rất ít.
Những chặng đường chúng ta đi qua
đều để lại những dấu ấn của từng người và là những kỷ niệm đẹp khó quên. Vì vậy
Ban liên lạc chúng tôi đề nghị các bạn hãy giành một phần thời gian làm cho quá
khứ của mình sống lại trong khi phần lớn chúng ta đã đến hoặc có người đã qua
cải tuổi “cổ lai hy”. Những bài viết của các bạn sẽ tạo nên một tập sách kỷ
niệm của C213 chúng ta đồng thời
sẽ tuyển chọn những bài hay để đóng góp cho ấn phẩm chung của HV xuất bản trong
dịp kỷ niệm 50 năm. Thời gian không chờ đợi chúng ta lâu nữa!
Chúng tôi đề nghị các bạn viết lại
những kỷ niệm của mình về những năm tháng ở trường và những chặng đường mà các
bạn đã trải qua sau khi tốt nghiệp, đặc biệt là thời kỳ 1971 – 1975.
-
Bài viết bao gồm các thể loại văn thơ và cả những bức
anh chụp trong thời kỳ đó.
-
Đề tài tự do, tất cả những gì là kỷ niệm của bản thân,
có khi chỉ là những điều riêng tư, vụn vặt nhưng lại là những minh họa sống
động cho cuộc sống học tập, chiến đấu công tác của chúng ta khi ấy.
-
Mỗi người nộp cho một ảnh chân dung cỡ 3x4 hoặc 4x6 kèm
theo thông tin cá nhân: ngày sinh, địa chỉ, điện thoại, vợ con… để in vào tập
sách (của tất cả mọi người trong C213).
Địa chỉ gửi
bài : Nghiêm sỹ Chúng, nhà số 16, ngõ 71/14 phố Hoàng Văn Thái, Thanh Xuân, Hà
Nội, ĐT: 069562073 – 0973128873 email: ttbinh2@yahoo.com
Thời gian
gửi bài đến hết tháng 12/2013.
Rất mong
nhận được sư hưởng ứng của tất cả anh em chúng ta, Cảm ơn!
TM BLL học
viên khóa 1
Nghiêm Sỹ
Chúng
NĂM
THÁNG KHÔNG QUÊN
Thay
lời đầu và lời tác giả
Cho
toàn tập hồi ký
“Những
chặng đường chúng ta đi qua đều để lại những dấu ấn của từng người và là những
kỷ niệm đẹp khó quên. Vì vậy Ban liên lạc chúng tôi đề nghị các bạn hãy giành
một phần thời gian làm cho quá khứ của mình sống lại trong khi phần lớn chúng
ta đã đến hoặc có người đã qua cải tuổi “cổ lai hy”. Những bài viết của các bạn
sẽ tạo nên một tập sách kỷ niệm của C213 chúng ta đồng thời sẽ tuyển
chọn những bài hay để đóng góp cho ấn phẩm chung của HV xuất bản trong dịp kỷ
niệm 50 năm. Thời gian không chờ đợi chúng ta lâu nữa!
Chúng tôi đề nghị các bạn viết lại
những kỷ niệm của mình về những năm tháng ở trường và những chặng đường mà các
bạn đã trải qua sau khi tốt nghiệp, đặc biệt là thời kỳ 1971 – 1975.
-
Bài viết bao gồm các thể loại văn thơ và cả
những bức anh chụp trong thời kỳ đó.
-
Đề tài tự do, tất cả những gì là kỷ niệm của
bản thân, có khi chỉ là những điều riêng tư, vụn vặt nhưng lại là những minh
họa sống động cho cuộc sống học tập, chiến đấu công tác của chúng ta khi ấy.”(
Trích Thư của Nghiêm Sỹ Chúng)
TRÊN
THỦ ĐÔ
Thời gian
trôi đi mà ta không để ý thì chỉ như một chớp mắt của thế kỷ mà thôi . Hà Nội ,
Sài Gòn tên các đường phố tôi đi và đây đó tên gọi của chúng đối với ai đó có
vẻ như xa xôi như thời Trần Hưng Đạo , Quang Trung , Các tên trường học ai đó
nghe cũng xa xôi như Lê Quý Đôn , Lương
Thế Vinh và vân vân .. Nhưng trong tôi những tên đường phố , tên trường thật
gần sát ngay bên mình , và tôi lại nhớ đến những ngày chúng tôi ra trường và đi trên khắp miền của Tổ quốc thân yêu .
Trong những ngày hè của năm 1971 gần 300 Kỹ
sư quân sự của Trường Đại học kỹ thuật quân sự trong buổi Lễ Tốt nghiệp . chúng
tôi đón Tướng Vương Thừa Vũ , Trần Đại Nghĩa về trường và Đại tá Chính uỷ kiêm Hiệu trưởng Đặng Quốc Bảo cùng nhiều
Đại tá khác trong suốt buổi lễ với bầu không khí hân hoan bởi khoá kỹ sư quân
sự đầu tiên của Việt Nam , buổi lễ thật
trịnh trọng tuy không có mũ áo cử nhân như hôm nay , chỉ những bộ quân
phục với quân hàm học viên sỹ quan quân đội , bởi chúng tôi chưa có quyết định
quân hàm cho từng người . Thế mà , bây
giờ tên các vị tướng ấy đã là tên đường phố , tên trường học , và có học viên
đã là Trưởng khoa của trường mang tên người làm lễ tốt nghiệp cho mình và tôi cảm thấy như thời gian ngừng trôi , bởi
chẳng mấy khi chúng tôi nghĩ đến tuổi tác của mình mà chỉ thấy mới như sau một
đợt chiến dịch mà thôi.
Sau lễ tốt nghiệp, chúng tôi trở về doanh
trại và tiếp tục tập vượt núi Tam Đảo dựng đứng để chuẩn bị cho Những ngày Vượt
Trường Sơn khi có lệnh vào chiến trường Miền Nam
Sau nhận quyết đinh quân hàm thuộc hàng ngũ
Sỹ Quan Quân đội , chúng tôi nhận ngay địa điểm nhận công tác ,rồi lần lượt rời
khỏi mái trường Đại học đầy kỷ niệm này ..
Tôi được nhận Quân hàm Thiếu uý cùng giới
thiệu chung về Trạm 66 Bộ Quốc phòng tại
Hà Nội .
Lần lượt chúng tôi đi nhận nhiệm vụ về
những đơn vị khác nhau , từ đó bắt đầu những chặng đường mới trên vai trách
niệm của một kỹ sư quân sự cùng với sự trưởng thành vợt bậc qua năm năm học tập và rèn luyện trong trường với
lòng yêu thương và tin tưởng của Bộ Quốc phòng . Về trạm 66 nhận nhiêm vụ
,trong đại đội của tôi , tôi thấy chỉ có mình tôi và đợi cho đến cuối cùng mới được đồng chí phụ trách phân công cán bộ
của Tổng Cục kỹ thuật phân công cho tôi và anh Nguyễn Văn Trình đại đội chuyên tu khóa 1 về Cục Vật tư ở Bưởi .
Hai anh em chúng
tôi một Trung úy , một Thiếu úy Kỹ sư quân sự được thông báo về Cơ quan Cục ;
Trạm 66, đi bộ đoạn ngắn chúng tôi đeo ba lô lên Tàu Điện bên vườn hoa về Bưởi
.
Cục Vật tư bấy giờ sát ngay bên bờ Hồ Tây ,
đối diện ở bờ bên kia là khách sạn Thắng Lợi nhô ra soi mình xuống mặt hồ xanh
trong .
Anh Trình được quyết định Trạm Trưởng xuống Trạm Sửa chữa của Cục bên
Gia Lâm , còn tôi nhận quyết định Trợ lý
Xây dựng Nhà máy của Phòng Tổ chức –Kế hoạch
Cơ quan Cục với bản đánh máy và chữ ký của Thượng Tá –Cục trưởng Trần
Ngọc Giao .
Cũng trong khi đợi ở gian nhà lá chờ gọi là phòng khách tôi ngẫu nhiên gặp lại
Nhơn người Quảng Bình cùng tiểu đoàn huấn luyện Hải Quân ở Căn cứ II –năm xưa -
Trung úy , cũng đang chờ vào Cục để nhận quyết đinh , theo Nhơn nói là để đi B , và bấy giớ nói là đang
làmChính trị viên của xưởng Sản xuất Sơn và Khí Ô-Xy của Cục dưới Kiêu Kỵ --Phú
Thụy Hưng Yên . Xưởng này về sau tôi được biết cũng từ Quân chủng Hải Quân chuyển giao sang để hợp thành nhà máy mà tôi
làm trợ lý xây dựng khi đó chỉ có xưởng giao sang . Và Nhơn và tôi chỉ nhận
nhau sau gần 9 năm từ khi rời tiểu đoàn huấn luyên để xuống tàu và đi các đơn
vị bờ biển ; không kịp chuyện gì thì
tôi và Anh Trình vào Cục còn mình Nhơn ngồi chờ ; rồi tôi đoán rằng : Nhơn đã
đi học Sỹ quan năm 1964 trường sỹ quan Hải quân –trường 45 Quảng Yên – Quảng
Ninh mà năm đó tôi đã xin ở lại Khu Tuần phòng Hải Phòng không đi học , sau khi
rời đoàn không số xuống tàu Tan-kít rồi
lên trạm sửa chữa Hải Phòng .
NHỚ NHỮNG NGÀY BÊN BỜ HỒ TÂY
Sau những
năm thiết kế và chỉ huy thi công nhà máy T 606 cục Vật Tư bấy giờ , năm 1974
tôi nhận quyết đinh về lại Cục Phòng Tổ chức kế hoạch sau khi hoàn thành lắp đặt
xong toàn bộ hệ thồng cung cấp và phân phối mạng Điện Hạ Áp cho Nhà máy để
thiết kế tiếp theo hệ thống chiếu sáng cho dãy nhà 2 tầng làm khu nhà Hành
chính T-606 . Vừa thiết kế xong thì Cục Giao cho tôi và anh Hồ Ngọc An Trợ lý
–Trung úy –Kỹ sư xây dựng , thiết kế và hướng dẫn thi công một khu làm việc ,
nghỉ ,và họp phụ của Tồng bí Thư Lê Duần trên khu đất kề bên cơ quan Tôi bấy
giờ , và được biết để T.B.T khi cần thiết yên tĩnh , xa Thủ phủ khi làm việc ,
lúc nghỉ ngơi hay các cuộc họp .
Tôi nhận trách nhiệm thiết kế và hướng dẫn
thi công toàn bộ hệ thống điện , nước trong nhà , các phòng : phòng ngủ ,phòng
khách , phòng họp cũng như khu vực nhà của các chuyên viên phục vụ ; chiếu sáng
ngoài trời cho toàn khu nhà .
Thiết kế ánh sáng cũng như cấp nước cùng
thiết bị Điện nội thất bấy giờ chúng tôi được phê duyệt trực tiếp với Cục Trưởng
trên Bản vẽ thiết kế vật liệu trong ( Bản chính – trên Giấy Can) .
Trong những ngày ngồiThiết kế bên Hồ Tây ,
chúng tôi được gặp Tướng Võ Nguyên Giáp đến thăm trước tiên khi đến Cục vì bộ
phận chúng tôi là bộ phận kỹ thuật gồm Các kỹ sư và vài cô Thợ Can .
Tôi còn nhớ : hôm đó , đang mải vẽ tạo dáng
một đèn góc nhà ánh sáng phản chiếu , không để ý đến trước phòng cục Trưởng có Đại
Tướng đến , khi có Cục trưởng vào Đại tường cùng vài cán bộ đi theo đến hiên
trước phòng , tôi mới bỏ cây chì nhìn ra thì Đại Tướng đã đứng ngay cạnh bàn
làm việc của tôi và hỏi :
__ Đồng chí
học gì ?
Tôi lúng túng không biết trả lời thế nào , bởi
vì khi đó tôi đã vẽ hình dáng đèn góc phản xạ riêng cho phòng ngủ của Khu B (
Khu B để chỉ khu nhà của Tổng Bí Thư đang được xây ) , Nó có hình dáng kiến
trúc chẳng quan hệ gì đến nhiệm vụ một việc kỹ thuật của cục Vật Tư ; Tôi chỉ
biết trả lời ;
-- Tôi học ở Đại Học Kỹ Thuật Quân Sự .
Đại Tướng
ngạc nhiên hỏi :
--Kỹ thuật Quân sự sao lại làm cái này ?
Tôi chưa biết trả lời ra sao thì đứng ngay sau ĐaiTướng là Cục Trưởng
Ông rất nhanh trí và trả lời ngay :
--Việc này cũng thuộc về Điện .
Đại tướng rời khỏi bàn tôi và bắt đầu thăm hỏi
từng người từ chuyên môn cho đến nơi tốt nghiệp rất thân tình và quan tâm .
Tôi gặp Đại Tướng lần đầu đã để lại trong
tôi lòng kính phục và yêu mến bởi sự gần gũi , tác phong gọi là rất quần chúng
đượm một màu thân thiết tình đồng chí không phân biệt ông là chỉ huy và ở cương
vị thống lĩnh quân đội nhân dân việt nam . . những năm ấy Đại Tướng không khỏe ,.
người gầy và thường hay xuống Cục tôi để bơi thuyền và nghỉ ngơi bên bờ Hồ Tây
này yên tĩnh và mát …
Công việc xây khu nhà đang tiến hành lắp hệ
thống điện thì chiến dịch đánh chiếm tây nguyên diễn ra ác liệt , nhưng chúng
tôi ở ngoài Thành và là bộ phận Kỹ thuật nên không biết tin gì từ Cục Tác chiến
.Trong những ngày thiết kế , tôi phải tìm giáo trình học them và nghiên cứu về những việc mà chưa được học trong trường như thiết kế chiếu sáng điện sinh hoạt và đặc biệt là chiếu sang bằng đèn Huỳnh quang , cũng như vậy với tri thức , giáo trình thiết kế xưởng sửa chữa và sản xuất Dân dụng mang tính Quốc phòng mà trong trường lại là những trận địa T_ Tên lửa và Pháo 100
Một chiều ,tôi từ khu B về phòng gửi cặp bảo
mật để thể thao chiều thì một cô văn thư thân với tôi bảo rằng :
__Anh có quyết định đi B đấy .
Tôi nói :
__Không biết , mình vừa bên Khu B về !
Hôm sau , Tôi thấy quyết định anh bạn –
Trung úy Lê Đình Tấn cũng cấp với tôi –
Kỹ sư cơ khí chế tạo Bách khoa Hà Nôi khóa 7 . nhận quyết định cùng Cục
Phó Ngô Kỷ đi B .
Đó là khi vừa giải phóng xong Ban Mê Thuột và
Cục Phó và một kỹ sư giỏi , có năng lực và biết ngoaị ngữ đi để thu hồi toàn bộ
vật tư và chiến lợi phẩm sau khi quân ngụy tháo chạy .
Khi từ Ban Mê về mang về Cục trước khi chuyển
tổng cục , tôi mới mục sở thị bộ Grande La Rouss của Tiếng Pháp mà trước đây
chỉ có trong thư viện cuốn Petite La Rouss . Nó gồm 24 cuốn khổ Letter , một
cuốn cho một chữ cái pháp ngữ .
Khi đó
tôi có quyết định đi B là văn bản do văn thư đánh máy để xin chữ ký Cục
trưởng nói cho tôi biết ; nhưng bấy giờ phải dừng
công việc khu B , nếu tôi đi Ban –Mê- Thuột như điều động của phòng cán
bộ -chính trị Cục .
Kể từ khi giải phóng Ban Mê Thuột , cuộc
tiến công giải phóng miền nam và đánh vào Sài Gòn dần dần bắt đầu vào chiến dịch
mới mà mãi sau này mới gọi là Chiến dịch Hồ Chí Minh , chúng tôi vẫn tiếp tục
phải hoàn thành công trình xây dựng của bộ giao cho Cục chúng tôi . Trong thời gian gọi là Chiến Dịch Hồ Chí Minh
và khi hoàn thành , giải phóng Sài gòn
,thì chúng tôi cũng đã hoàn thành xong khu B của Bộ Quốc phòng giao cho.
Trong những ngày đầu hoàn thành sau giải
phóng Sài gòn , tôi cũng đã được gặp Tổng bí thư Lê Duẩn vừa từ Sài gòn ra đến
xem , kiểm tra Khu B , có khi bằng Xuồng máy từ phía bờ Khách sạn Thắng Lợi
sang , có khi đi Ôtô vừa lấy từ phía nam ra .
_Trong một ngày nghỉ , Thủ Tướng Phạm Văn
Đồng khi đi nghỉ bằng Pê-Rit-Xoa từ phía khách sạn ghé lên Khu B Phía ngoài Khu B cạnh đường là một trường
tiểu học . khi biết Thủ Tướng đến thăm khu B, Các cháu học sinh tiểu học quanh
đấy gọi nhau đến xúm quanh Thủ Tưứng và Thủ tướng than mật chuyên trò thăm hỏi
.Khi đó Thủ Tướng gầy gò lắm
Những lần đi bên Tổng Bí Thư và Thủ Tướng
trong Khu B đã cho tôi một cảm nhận tốt đẹp về các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà
nước Việt Nam chúng ta ; đó là sự gần gũi nhân dân và được nhân dân tin tưởng ,
yêu mến , nhất là Thủ Tướng Phạm Văn Đồng Từ người già , trẻ nhỏ ai ai cũng
kính trọng và yêu mến .
Đối với Đại Tướng đã để lại trong tôi một
tác phong giản dị , sâu sát của một chỉ huy , một Tướng lĩnh gần gũi với mọi
cấp sỹ quan trong quân đội nhân Dân việt Nam
Một Bản
lĩnh Tướng Soái Việt Nam
Cho đến bây
giờ tôi mới hình dung ra những nẻo đường các kỹ sư quân sự khóa 1 , sau khi ra
trường tỏa đi khắp đơn vị quân đội phục vụ cho cuộc kháng chiến giành đọc lập
tự do trong giai đoạn vũ khí và phương tiện chiến tranh là quan trọng nhất ;
chúng tôi người đi chiến trường , người ở lai hậu phương trong các cơ quan khoa
học và kỹ thuật để xây dựng một hậu thuẫn kỹ thuật quân sự trong cuộc chiến .
Dội bom xuống Hà Nội
ừa tốt
nghiệp ra trường , tôi được điều động làm trợ lý xây dựng nhà máy và lao vào
công việc bổ túc tri thức loại hình thiết kế mà trong trường chúng tôi chỉ được
học đúng theo hệ kỹ thuật quốc gia bấy giờ . cho nên , khi Thiết kế các phân
xưởng sửa chữa cũng như thiết kế các hệ thống Dân sự , tôi phải “tự” đào tạo ;học
và nghiên cứu phù hợp với các công trình dân sự mang tính quốc phòng chứ không
phải các trận địa tên lửa hay Pháo 100 , hay một trận địa RA Đa nào đó . Trong
đó cần tự học và nghiên cứu thiết kế nhà máy , phân xưởng Sản xuất và sửa chữa
Công nghiệp ; và hệ thống chiếu sang cho
công nghiệp mà trong trường nó nằm ngoài
chương trình đào tạo ; do đó tôi phải học thêm và nghiên cứu qua giáo trình mới
, tìm trong Thư viện Khoa học Kỹ Thuật TW__ Lý Thường Kiệt bấy giờ ; Khó khăn
không phải gặp kẻ thù như ngoài chiến trường , tiền phương mà phải tiếp cận với
cái mình chưa được học , cho nên phải Tự học trên giáo trình mới và trên thực
tế các xí nghiệp bấy giờ . còn chiếu sáng bấy giờ .
Những ngày nóng nực dưới trời Thủ đô , đúng
là nắng lửa , đúng vào dịp chiến tranh phá hoại của miền Bắc của Mỹ leo đến mức
ác liệt và chúng kiên quyết nhất , trường Đại Học Bách khoa phải tạm dừng học tập để sang phục vụ quân đội . Đó
cũng là thuận lợi cho tôi khi vừa ra trường và cùng phối hợp với các giảng viên
Đại học Bách khoa cùng thiết kế và bảo vệ thiết kế , cũng như sự kiểm soát
thiết kế của tôi bấy giờ do một vài Phó tiến sỹ phối hợp .
Công việc thiết kế nhiều , bản vẽ lắm , nơi làm việc không thể tập trung và khó có
thể xa Hà Nội đến nơi sơ tán của Bách khoa , , nên tôi làm việc ở cơ quan bên
bờ hồ tây phia Bưởi thường phải đi theo dõi và phối hợp trong trường Bách khoa
cuối đường tàu điện , nhưng chiến tranh không thể ngồi tầu điện mà phải cuốc bộ
đi làm việc bởi mới về cơ quan chưa có xe đạp phân phối để công tác . Đó cũng
là những tháng ngày cũng tốn nhiều sức lực trong khi đó các đồng đội tôi , bây
giờ tôi mới biết , rất đông đang lăn lộn trên chiến trường Miền nam và các quân
đoàn cơ động , còn tôi chỉ mệt nhoài giữa Thủ đô mà thôi . .
Ở Hà Nội cho đến khi tôi chuyển ngành ra
ngoài , những ngày Mỹ dội bom từ Máy bay
B52 xuống Thủ đô ta cũng là những ngày không thể nào quên của tôi trên đất Thăng
Long Hà Nội .,cùng với những năm tháng sống
trong lòng Hà Nội .
.
TRONG 12 NGÀY ĐÊM
HÀ NỘI DƯỚI BOM MỸ
Cuộc chiến tranh phá hoại Miền Bắc Việt Nam
của Mỹ đang ở gian đoạn ác liệt nhất thì chúng tôi trong trường , khi tốt
nghiệp , có thời gian bọn mỹ buộc phải tuyên bố “ném bom hạn chế “ bởi vì càng
dung nhiều phi cơ pháo đạn dội xuống miền Bắc càng thiệt hại gấp bội mà không
khuất phuck nổi Việt Nam ta , còn bị thế giới lên án . trong thời gian mỹ ném
bom hạn chế trên một số tuyến đường phia
bắc vào Nam Đoàn quân của các kỹ sư quân
sự khóa 1 như Lê Tùng Sơn đã viết : dong cờ sao vàng trên nền xanh đỏ tranh thủ
đi ngày đi đêm vào sâu trong chiến trường Đông Nam Bộ , còn trong lòng Thủ đô
Hà Nội nhân dân yên ổn và tranh thủ những ngày hòa bình để sản xuất và xây dựng
kinh tế , Đường phố tương đối thanh bình và Tôi tranh thủ tối đa thời gian để
học thêm , đọc thêm các giáo trình Đại học phục vụ cho nhiệm vụ thiết kế , cũng
như học tại chức Tiếng Anh trong trường Đại học Sư phạm ngoại ngữ Hà Nội , đồng
thời học lại phần đầu phát âm tiếng Pháp đã học từ thời Pháp thuộc và ngay sau
hòa bình 1954 ở Nam Định . Công tác , học tập
bấy giờ tuy vất vả , hiếm thời gian nhưng là niềm đam mê của chúng tôi
trong lòng Hà Nội .
Nhưng chẳng bao lâu . Tháng 12 năm 1972 ,
thua trên chiến trường Nam Việt , Mỹ dùng Máy bay chiến lược B52 ném bom tàn
phá Thủ Đô , Mỹ nhằm mục tiêu san bằng thủ đô Hà Nội để giành thế thắng trong
hội nghị Paris họp giữa Mỹ và 2 ngoại giao đoàn Bắc,Nam , nhưng thực tế đã đảo
ngược mong muốn của Mỹ . Tôi không nhớ trong ngày thứ mấy của 12 ngày đêm Mỹ
dội bom từ Máy bay B52 xuống .
Hôm đó khoảng đêm về sáng , còi áo động của
Thành phố rúc một hồi dài báo động Máy bay bay vào ném bom Hà Nội . Tôi đang
ngủ trong phòng vừa làm việc vừa ngủ của bộ phận quân lực Phòng tổ chức kế
hoach cục , bên ven Hồ Tây , nghe còi tôi chạy vào hầm để ngồi ngủ tiếp , hầm
chữ A bằng tre phủ dầy lớp đất . Hầm tôi
trú được 3người ngay đầu hồi ngoài sân . Lúc đầu chúng tôi nghĩ Bọn Mỹ sẽ không
ném xuống rìa Hồ Tây nơi cơ quan Cục tôi
nên tôi buồn ngủ ngồi trong hầm ngủ gật , còn một số đồng chí ngó xem pháo và Tên
lửa của ta bắn rực đỏ bầu trời Thăng Long .
Thình lình , tôi hoàn toàn vô cảm trong phần
giây như mình không có trên đời , phần giây sau đó tôi bừng tỉnh và thấy trước
mặt tôi là hai đồng chí đạp nhau nằm trên vũng máu , một người cạnh tôi máu chảy
tứ đầu xuống vai ; thế là hầm tôi trú ẩn dính Tên lứa của phi cơ MỸ; ngay lúc đó cũng vừa khoảnh khắc im tiếng bom
đạn , tuy chưa báo yên, tôi nhảy ra khỏi hầm kêu cấp cứu , nhưng sân cơ quan lặng
ngắt như bãi chiến trường , dăm phút sau
chúng tôi gọi cấp cứu đưa đồng chí bị thương vào 108 cấp cứu ,tôi đi theo , vừa
đi vừa cầm máu để nhanh chóng vào Viện . May thay người trọng thương cứu được ,
chỉ phải lay đi một con mắ và bó vỡ một bên vai . còn tôi hoàn toàn không dính
mảnh nào .
Trời sáng , chúng tôi dọn dẹp và tôi xem thấy
ngay sau lưng chỗ tôi ngồi chỉ còn không đầu 2cm đất nữa là sập hoàn toàn ngay
sau lưng tôi ., còn những mảnh vuông như hạt ngô cắn đầy gáy sách của tôi nơi đầugiường
và màn chăn thủng lỗ chỗ khắp nơi .
Qua lần hầm tôi bị đạn từ đâu đó trong trận khôngkích của Mỹ đợt bắn
phà bằng đạn bom tọa độ tức là theo tọa độ mà cường kích không kể mụ tiêu dưới
mặt đất , tôi mới cảm nhận được phần giây đồng hồ.
Sau hôm bị bom Các phòng đều ăn ở và làm
việc trong hầm chữ A rải rác ; khi bom
B52 dữ dội , vào ban đêm , chúng tôi phải trú ẩn trong hầm Bêtông đã xây trước
đó ; nhưng an toàn tính mạng vẫn không
tuyệt đối mà ngược lại Tiếng máy bay,đạn nổ còn lộng óc khi ngồi trong hầm Bê
Tông khó chịu nổi .
Sau một tuần lễ đánh phá của B52 , chúng tôi
có lệnh , những Cán bộ không cần giải quyết công việc thường nhật cấp phát vật
tư hoặc kế hoạch quân lực thì đi sơ tán xuống các cơ sỏ , giúp cơ sở trong công
việc hàng ngày .
Tôi được phái đến sơ tán ở nhà máy T-606
năm trước tôi đã được Cục biệt phái xây dựng ở đó và giúp phòng kỹ thuật và
giám đốc trong những khó khăn , vướng mắc về kỹ thuật .
Nhưng cũng nơi đây chẳng mấy an toàn vì
theo đường chimbay thì cách Phà Khuyến
Lương không xa là mấy , tôi ẩn trong hầm đất của nhân dâqn còn nhân dân họ chạy
hết ra cánh đồng
Những ngày bom B52 hà nội tôi không có tin
tức gì về các cuộc ném bom của Mỹ ; nhưng nhờ chiếc Radio tự lắp gì đó của chủ nhà nơi tôi ở sơ tán nên
ngay sau khi kết thúc ném bom và tuyên bố chấm dứt hoàn toàn ném bom miền Bắc
là tôi lên xe đạp về Cơ quan Cục .
. Sau những ngày Hiệp định đìnhchiến Paris
Sau
giải phóng miền nam 30/4/1975 xong xây dựng khu B – của T B T Lê Duẩn Tôi
chuyến sang phòng Quản lý kho và làm nhiệm vụ quy hoạch và quản lý kỹ thuật các
kho thuộc Cục cũng như thiết kế các phương tiện bốc dỡ trong kho theo mục tiêu
giảm bớt sức lao động chân tay và giảm lao động trong kho cùngvới việc nghiên
cứu quản lý vật tư theo mã hóa . .
Cho nên tôi hay phải đi công tác xuống các kho
và đoàn vận tải , bởi thế việc học ngoại ngữ không bảo đảm thường xuyên và ngày
thi lấy bằng đại học tôi không có mặt ở Hà Nội
Những năm công tác và làm việc ở Hà
Nội tôi chỉ gặp lại dăm bạn đồng đội
thân thiết trên phố thủ đô , rồi dần không gặp được . Vả chăng , những ngày
sống trong lòng Hà Nội vì bận rộn với việc thiết kế thi công và học , đọc sách
, lại còn đạp xe về Nam Định nên liênlạc của tôi với đồng đội khóa một dần mất
.
Những người
con được sinh ra và lớn lên ở Hà Nội rổi rời Hà Nội đi chiến đấu ,cũng như
những người con của Hà Nội từ miền đồng bằng Hồng Hà lân cận về Thăng Long
trong sắc phục quân đội Nhân dân V.N qua trọn vẹn cuộc chiến tranh vệ quốc và giải phóng dân tộc Việt Nam , trong thế kỷ 21 này người Nam kẻ Bắc , người trên Thủ
đô , hết thảy đề tự hào về Thủ đô thân yêu của chúng ta , biết bao vui buồn ,
kỷ niệm và tình yêu .
Tôi nhớ lại Nguyễn Huy Tưởng với những Tiểu
thuyết “ Sống mãi với Thủ Đô “ và Trong lòng Hà nội “ ___ tiểu thuyết như một
anh hùng ca của thế hệ trẻ cha anh chúng ta , những thanh niên thủ đô bất khuất
, và như vậy nghĩ về Những người ra đi chiến đấu từ Thủ đô và được về Thủ đô
trong Bộ đội Việt Nam đã nối gót được người xưa nhưng trên khắp mọi chiến
trường dọc theo mảnh đất việt Nam dài và hẹp với dải Trường Sơn trùng điệp hàng
ngàn cây số từng đoạn uồn mình quanh sát biển Việt Nam cũng làm nên nhiều huyền
thoại trên rừng dưới biển .
Tôi
về Thủ Đô từ khi là một Binh nhất Hải quân và rồi sau mấy năm là Trung sỹ Hải
quân với những lớp học ngắn ngày cả về Văn hóa ,cả về thể thao, cả về kỹ thuật vài
tháng , cả trong hòa bình , cả trong chiến tranh .Hà nội gần 10 năm trong nhiệm
vụ Sỹ quan kỹ sư kỹ thuật quân sự thì những kỷ niệm ký ức về công việc , bạn bè
không phai cho dù năm tháng đã thay màu sắc : chiến tranh , hòa bình . kinh tế
, quân sự trong một thời đại nào cũng thế mà thôi .
Có lẽ , tình bạn , tình đồng chí , tình
thày trò của chúng tôi trong Khóa đầu
của Học viện Kỹ thuật Quân sự hôm nay có đặc thù riêng không khóa nào , trường
nào , thời nào có ; bởi đó là tình đồng chí từ khắp miền Bắc trong 3 quân chủng
khoác ba lô rời vị trí chiến đấu tập luyện về trường trong niềm tin của Bộ quốc
phòng và đồng đội cùng nhau cùng một
tuổi thanh xuân đầy ước mơ hoài bão cống hiến cho đất nước đang hừng hực khí
thế cách mạng của nửa sau thế kỷ thứ 20 , tình cảm đồng đội , bạn bè bắt nguồn từ
những người lính không có gì ngoài tình
yêu và ước vọng , cho nên vô tư đến ngây thơ trước cuộc sống đời thường .
Những năm cuối của khóa học tốp cùng tiểu đội
tôi ở Vĩnh yên có “ Ngô Ngọc Vĩnh ,
Nguyễn Ánh Sáng và Nguyễn Văn Đáo ; tình đồng đội trong những năm đèn sách còn
theo tôi trong những năm sống trong lòng Hà Nội.
Chuyện xem ra chẳng có gì đáng kể , nhưng tôi
nghĩ đó là những mẩu đới mất mát và thiệt thòi trong một đất nước như nước ta
và với người lính , người sỹ quan quân đội như một hy sinh thầm lặng mà có
chiến công cũng dựng lên trên những đau khổ nơi hậu phương trên tay người vợ
hiền và bé thơ ..
Khi ra trường và trước khi đi B Vĩnh cưới
Dương Vân Kim con gái thứ trưởng Dương Bạch Liên tôi không dự và cũng không hay
, chỉ biết họ yêu nhau khi tôi và Vĩnh cùng đóng quân ở Văn Tiến , trong một
cái buồng đầu trái chỉ vừa đủ cho 2 phản cá nhân tôi và Vĩnh để cùng nhau đèn
sách , có khi cùng về Hà nội và chúng tôi qua nhà Vân Kim ở 67 Nguyễn Thái Học
.
Năm 1971
hoặc đầu 1972 gì đó . Kim sinh con trai đầu lòng khi Vĩnh đang trong
chiến trường Nam
Tưởng như sẽ là tốt đẹp và hạnh phúc với một
cháu ngoại của một Thứ trưởng thứ nhất ; nhưng thực tế phũ phàng đã đảo ngược
niềm hạnh phúc kia .
Chừng hơn 4 tháng sau cũng một ngày chủ nhật
tôi ghé qua 67 Nguyễn Thái Học để thăm Bé con Vĩnh ; nhưng thật không ngờ , chỉ
vì thiếu sữa mẹ , phải dung sữa bò cho ăn ngoài , nhưng sự vô trách nhiệm của
bảo mẫu nhà trẻ , vì khi đó Kim phải đi làm trong xí nghiệp Ô-Tô 1 . 5 Hà Nội .
Bé bị đi ỉa mất nước và lìa khỏi cõi trần trong khi người thân sinh xa biền
biệt nơi quân ngũ .
Nhưng số phận con người còn nghiệt ngã hơn
với Vĩnh và Kim .
Một sáng đầu tuần trước khi đến giờ làm
việc , chúng tôi ngồi chuyện phiếm ,uống trà bốn hào rưỡi – chè nước văn phòng
thuở ấy ; nói chuyện về bạn bè tôi , Đào Kim Chi Kỹ sư ô tô bách khoa khóa 7 ,
nhân vì nhắc đến hôm tôi đến thăm nhà Vĩnh Kim khi đã chuyển về Lê Phụng Hiểu –
Hà Nội , Chi nói : Cháu nộiÔng Ngộ chết rồi còn đâu ! , Chi biết , vì Chi không
ở trong doanh trại cơ quan mà vì được ở tại gia với bố là Vụ Trưởng ở bộ Tài
chính cùng bộ mà bố Vĩnh là VụTrưởng .
Nghe tin ấy tôi bán tín bán nghi , ngay sau đó , chủ nhật nghỉ , tôi đến Lê
Phụng Hiểu và Kim nói rằng cháu cũng bị mất nước và bỏ đi . Thật bất ngờ , vài tháng trước đó tôi đến
chơi Bé đã đâu 1 năm tuổi trắng và đẹp .
Trước khi về ở Lê Phụng Hiểu ,Tôi có đến
chơi với Vĩnh ở Nguyễn Thái Học khi vừa ở đơn vị xa về Hà Nội ; từ đó đến nay
chúng tôi bặt tin do tôi ít có dịp đi ra phố Hà nội mà tập trung làm việc trong
cơ quan và ngày nghỉ lại phải đạp xe về Nam Định thăm nom vợ con và mẹ già ,
rồi tồi về Nam Định khi mấy cơ quan bộ Ngoại thương và Ty
Lao động Hà nội không chắc cho cả vợ con tôi về Hà Nội và rồi về hẳn Nam Định
sau khi Tổng cục kỹ thuật xem xét và đồng ý cho chuyển ngành sau khi hai anh
điều phối Cán bộ đồng cấp với tôi , một
phụ trách cán bộ khu vực Hà Nội , một phụ trách Cán bộ Khoa học kỹ thuật
, thuyết phục tôi không chuyển ngành , Tôi thấy trong việc điều động đi nơi
khác là một điều động đầy tính cá nhân,
tiêu cực chất đầy nên dự tính xin về nơi
khác Tổng cục kỹ thuật , nhưng rồi tôi có quyết định của Tổng cục – Ban chính
sách đồng ý , tôi về hẳn Nam Định sau 4
năm đeo quân hàm trung úy ở Hà Nội .
Xóm làng yên tĩnh , đồng đội đi lao động , dã
ngoại đâu đó , chừng dăm bảy người chúng tôi được bộ môn Sức Bền Vật liệu , bấy
giờ do Trung uý -- Giảng viên tổ trưởng bộ môn sức bền vật liệu __ Nguyễn Khoa
Thịnh tập họp để hướng dẫn học, kết hợp
với nghiên cứu về một số vấn đề trong Sức bên vật liệi như : Ứng suất trong các bình vỏ mỏng, Óng dầy và Trạng tyhái
Ưngsuất khối không có trong các chương trình của bất kỳ trường đại học nào bấy
giờ ;trong nhóm gọi là nghiên cứu đó có Lê Kinh Tuyến , Nguyễn Đình Thắng ,
Nguyễn Đình Năng , Lê Công Sơn ,…( sau này chúng tôi được phân công học ngành
Đạn , Ô tô- tăng xích và Trạm nguồn điện ) được chỉ định và mỗi người một đề
tài khác nhau và có cũng chỉ những phần
mở đầu cho một đề tài nghiên cứu hoàn thiện mà thôi , nhưng nó đòi hỏi phải tập
trung tư tưởng và trí tuệ, học thêm cái gọi là “vạn sự khởi đầu nan “ mà “vạn
sự khởi đầu nan “ thì chính Kar-Mark cũng phải thừa nhận như trong những lời
đầu của cuốn “TƯ BẢN “ của Ông , có thể không là nan giải .
Bắt đầu tôi được phân công chứng minh Biểu
thức toán học cuối cùng của Trạng thái Ưng suất khối biểu diễn trên Vòng tròn
MORH mà mhư anh Thịnh nói : không có cuốn sách hoặc tài liệu nào có trong tay
đã chứng minh nó .( trong chương trình học , chúng tôi cũng không học và không
có bài tập về trạng thái ứng suất này , trên một số giáo trình sức bền cũng
không đề cập đền nó và hầu hết các sáh bài tập cũng không có bài tập về nó ,
tôi về Hà nội chỉ tìm được ở hiệu sách khoa học kỹ thuật một cuốn bài tập sức
bền bằng tiếng Nga có Viết Biểu thức Toán cho trạng thái ứng đó để làm bài tập
mà thôi .
Bấy giờ , quần áo mùa hè của chúng tôi không
được đẹp như hôm nay mà nó xuyềnh xoàng đến nhọ nhem , bởi đúng lúc quân đội ta
gặp khó khăn nhất trong quân nhu , hậu cần , nhất là lại không đeo quân hàm học
viên khi về Hà Nội dưới trời hè của Thủ đô .
Chúng tôi , quân phục không quân hàm đội mũ
không có quân hiệu như những anh nhà quê ra tỉnh .
Tôi và Lê Kinh Tuyến vào hiệu sách Ngoại
văn khoa học kỹ thuật mà trên quầy sách
, các tầng sách hầu như chỉ có Sách tiếng Nga , Tôi chỉ và nói cô bán sách cũng
còn trẻ như chúng tôi lấy một quyển trên
tầng giá sách có bìa cứng và dày ; Cô ấy bảo chúng tôi :
__ Quyển ấy nhiều chữ lắm đấy các anh ạ !
Tuyến vốn là một tay mà tôi thường vui coi
như con cháu của Đại văn hào hài ,viết truyện cho thanh thiếu niên và nhi đồng
--Truyện “trẻ con “ _An-Đec-Xen , Tuyến bèn chỉ tay vaò một cuốn sách trước mặt
có mấy chữ cái và nói :
__Vậy thì cho tôi xem quyển sách có thật đại to kia kìa .
Cô hàng sách lẳng lặng không nói gì nữa mà
với tay lấy cho chúng tôi cuốn sách tiếng /nga muốn xem hoặc mua .
Đi trên ngã tư Tràng Tiền hai chúng tôi cuòi
vui vì câu nói hài mà xúc tích của Tuyến .
“Đối xứng “
Trong nhưng ngày vừa học vừa
nghiên cứu ngắn ngủi sau chính khoá , dưới trời bom đạnmiền trung ,nam bộ , giữa những lúc nghỉ khi Anh Thịnh xuốn chỗ
chúng tôi tập trung học , ngồi giải lao trò chuyện thân tình như những an em ,
đồng chí đi trước ; Anh Thịnh nói chuyện với chúng tôi về “Tính Đối xứng” trong
khoa học , và tôi nhớ mãi chuyện anh kể
:
đại ý là ; có một lần , một nhà khoa học
nghiên cứu về Nguyên tử và Năng lượng Nguyên tử sang làm việc với các nhà khoa
học V. N trong lĩnh vực này, nói chuyện ngoài lề và hỏi nhà khoa học của
ta((hình như ông Nguyễn ĐiìnhTứ)) đang nghiên cứu về tính đối xứng ;
bỗng nhiên Nhà khoa học Mỹ hỏi :
__Ông là
người nghiên cứu về “Đối xứng “
Ông thấy
thế nào về sự đối xứng khi mỹ xuống thang trong ném phá hoại miền Bắc mà miền
Bắc không rút quân khỏi miền Nam
Nhà khoa học của ta trả lời :
__Ông cũng là người nghiên cứu về đối
xứng , tôi cũng là người nghiên cứu về
đối xứng, vậy hẳn ông biết rõ ; Tiền đề không đối xứng, thì kết quả cũng không
thể đối xứng .
Và nhà
khoa học Mỹ không thể nói gì thêm ! ?
Mãi sau này khi đã nghỉ hưu lâu lắm , xem
trên truyền hình VTV tôi mới biết giám đốc hoc viện kỹ thuật quân sự V N
là Tướng Nguyễn Khoa Thinh năm nào , khi
đó anh đã béo hơn hồi còn Trung uý .
Có lẽ như anh Nghiêm Sỹ Chúng
nói đúng : chuyện vụn vặt nhưng không quên và gợi lại một thời đáng nhớ .
Cột Cờ
A KAY__ AKAY.